Perbahasan mengenai penggunaan istilah “Malaysia Timur” dan “Tanah Melayu” kembali menjadi perhatian dalam kalangan ahli akademik, pengamal undang-undang serta pemerhati politik, dengan sebahagian pihak mencadangkan agar rujukan geografi dan sejarah negara ini diselaraskan semula berdasarkan asas pembentukannya pada tahun 1963.
Cadangan tersebut berpandukan kepada struktur asal pembentukan Persekutuan Malaysia, yang menghimpunkan tiga entiti utama iaitu Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak. Dalam konteks ini, penyokong pandangan berkenaan berpendapat bahawa penggunaan istilah “Malaysia Timur” bagi merujuk kepada Sabah dan Sarawak seharusnya diimbangi dengan penggunaan istilah “Tanah Melayu” bagi Semenanjung Malaysia.
Asas Sejarah dan Perundangan
Malaysia ditubuhkan pada 16 September 1963 hasil gabungan Persekutuan Tanah Melayu bersama Sabah (ketika itu dikenali sebagai Borneo Utara), Sarawak dan Singapura (yang kemudiannya keluar pada 1965). Dokumen utama seperti Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) memperincikan syarat penyertaan Sabah dan Sarawak dalam persekutuan tersebut.
Dari sudut sejarah, istilah “Tanah Melayu” telah digunakan secara meluas sebelum kemerdekaan pada 1957 dan kekal sebagai entiti politik yang jelas sebelum pembentukan Malaysia. Walau bagaimanapun, selepas 1963, istilah “Semenanjung Malaysia” menjadi lebih dominan dalam penggunaan rasmi.
Implikasi Naratif dan Persepsi
Pemerhati berpendapat bahawa penggunaan istilah yang tidak seimbang — “Malaysia Timur” tanpa padanan “Tanah Melayu” — berpotensi mengaburkan struktur asal pembentukan negara. Ini seterusnya boleh memberi kesan kepada pemahaman generasi muda mengenai hubungan antara wilayah dalam persekutuan.
Seorang penganalisis geopolitik tempatan berkata, penjenamaan semula istilah bukan sekadar isu linguistik, tetapi juga berkait rapat dengan pengiktirafan kedudukan Sabah dan Sarawak sebagai rakan pengasas yang setara.
“Jika Sabah dan Sarawak sering dirujuk sebagai satu blok ‘Malaysia Timur’, maka wajar Semenanjung dirujuk berdasarkan identiti asalnya iaitu Tanah Melayu, selaras dengan konteks sejarah,” katanya.
Pandangan Berbeza
Namun begitu, tidak semua pihak bersetuju dengan cadangan tersebut. Sesetengah pakar berpendapat bahawa istilah “Semenanjung Malaysia” lebih sesuai dalam konteks negara moden yang berdaulat, bagi mengekalkan keseragaman pentadbiran dan identiti nasional.
Mereka juga menegaskan bahawa penggunaan istilah “Tanah Melayu” mungkin membawa konotasi etno-sejarah yang berbeza dalam konteks Malaysia hari ini yang bersifat majmuk.
Perbahasan ini mencerminkan usaha berterusan untuk menyeimbangkan antara realiti sejarah dan keperluan semasa dalam membina naratif kebangsaan. Sama ada istilah “Tanah Melayu” akan kembali digunakan secara meluas atau tidak, isu ini menekankan kepentingan kefahaman yang lebih mendalam terhadap asas pembentukan Malaysia dan hubungan antara wilayahnya.
Dalam landskap politik dan sosial yang semakin dinamik, persoalan istilah mungkin kelihatan kecil, namun implikasinya terhadap identiti dan persepsi nasional kekal signifikan.
